O miłości

To pierwszy z trzech esejów o Giorgio Agambenie, które zostaną udostępnione w naszej nowo powstałej sekcji blogowej.

Agamben to jeden z największych żyjących filozofów, którego myśli dotykają fundamentalnych początków kultury, religii i polityki, i splatają je z rzadką finezją w narrację, która odsłania kruchą, lecz nieskończoną potencję ludzkiej kreatywności i pragnienia sensu.

Giorgio Agamben | Blog by Pulvis Art Urns

Idea miłości

Żyć w zażyłości z obcym, nie przybliżać go ani nie czynić znanym, lecz raczej zachować go jako obcego, odległego: niewidocznego – tak niewidocznego, że jego imię w całości go zawiera. I, nawet w dyskomforcie, być niczym innym, dzień po dniu, niż wiecznie otwartym miejscem, niegasnącym światłem, w którym ta jedna istota, ta rzecz, pozostaje na zawsze odsłonięta i odcięta.

G. Agamben

W tym wyśmienitym, krótkim fragmencie prozy Giorgio Agamben formułuje ideę miłości, radykalną i delikatną zarazem. Ideę, która ma potencjał przekształcenia wizji wspólnego życia, dzielenia przestrzeni egzystencjalnej z istotą ludzką, która jest całkowicie inna.

Dla Agambena nie można nie doceniać inności naszych bliskich, naszych partnerów życiowych. Jest to inność, nieustannie obecna, działająca w każdym geście, w każdym delikatnym dotyku, w każdym słowie, które dąży do zbliżenia, nazwania, umieszczenia go/jej w horyzoncie znaczeń. To właśnie ta nieosiągalność między dwoma ciałami, dwoma duszami, musi zostać skonfrontowana i rozwiązana przez miłość.

Ale jak to możliwe?

Istnieje tu oczywista sprzeczność, paradoks, wyrażony przez Agambena w pierwszym wierszu jego eseju – żyć w zażyłości z obcym. Bo kochać kogoś to przeciwieństwo bycia obcym, przeciwieństwo bycia nieosiągalnym. To miłość nas do siebie zbliża, miłość tworzy wspólny świat i kształtuje tę intymną atmosferę, gdzie kruchość ludzkiego bytu ujawnia się w całej swojej subtelności.

Jednak dla Agambena jest to intuicyjne rozumienie miłości, które, choć prawdziwe, ukrywa kluczowy wymiar, który, jeśli nie zostanie wyrażony jasno i odważnie, uniemożliwia uchwycenie tej głębszej warstwy znaczenia, gdzie miłość staje się siłą wzniosłą, zarówno uniwersalną, jak i radykalnie konkretną, to znaczy siłą, która nadaje Istnieniu zarówno jego nieskończoność, jak i jego konieczną granicę.

To właśnie filozof próbuje nazwać słowami takimi jak dziwne i odległe. To ta immanentna odległość funkcjonuje w samym sercu miłości. Ta odległość, a żeby ponownie użyć słowa z eseju Agambena – to bycie odciętym – ujawnia prawdziwą siłę miłości, gdy zostanie ona pozbawiona wszelkich wspólnych intuicji, wszelkich abstrakcyjnych figur wspólnoty i dzielenia się.

Tym samym stawką myśli Agambena jest konkretność miłości objawiająca się w niemożności pełnego zjednoczenia z drugim, bezwarunkowego ujawnienia się. Ale to nie oznacza, że nie ma czegoś takiego jak bliskość, wrażliwość czy jedność. Oznacza to, że aby w pełni uchwycić ich istotę, ich konieczność w związku, trzeba zrozumieć dystans, trzeba poczuć bliznującą inność ukochanej osoby, jej/jego dziwność, i zaakceptować to, bez względu na to, jak trudny i niewygodny może być ten proces. Innymi słowy, trzeba uwolnić się od wszelkich wyobrażeń, które chronią przed doświadczaniem ciszy, nieobecności, codzienności bycia razem. To właśnie dla Agambena oznacza stanie się pustym miejscem – formą powstrzymania się od osądu, od bezpieczeństwa własnych uprzedzeń.

Ponieważ miłość to ryzyko, decyzja o budowaniu wspólnej przestrzeni egzystencjalnej opartej na akceptacji tej nieukrytej inności i nieredukowalnej odległości, którą ona wyraża. Tylko poprzez takie uznanie człowiek rozumie, że stworzenie czegoś wzajemnego to piękny paradoks, a mianowicie stworzenie świata nie zjednoczonego, ale wypełnionego licznymi różnicami, które trzeba reinterpretować, rekonstytuować.

Bo miłość w swej najbardziej odsłoniętej formie to odwaga, by nieustannie potwierdzać różnicę ukochanej osoby i chronić kruchą piękno jej/jego inności, co przekształca miłość w uniwersalną, a zarazem konkretną czułość i troskę o samo życie.

Autor: Yakim Petrov

Author - Yakim Petrov - Pulvis Art Urns Philosophical Diary