Ars Moriendi

Śmierć jest nieuniknioną rzeczywistością ludzkiego istnienia, która od wieków nurtuje filozofów. Filozofia jest wyjątkową dyscypliną intelektualną, w której patrzymy śmierci w oczy, rozumiemy wieczną śmierć w procesie, który nazywamy życiem. W swojej książce „Księga zmarłych filozofów” Simon Critchley bada różne perspektywy, jakie filozofowie dzielili na temat śmierci na przestrzeni dziejów.

Jego hipoteza głosi, że filozofia to ars moriendi, sztuka umierania. Ucząc się umierać, uczymy się żyć. Jest to rodzaj zagrożenia, które rozciąga się przez całą książkę i zaczyna się od Sokratesa, kontynuuje u Sokratesa, Cycerona i Montaigne'a.

Pomysł na „Księgę zmarłych filozofów” Critchleya zrodził się z cytatu Michela de Montaigne'a: „Gdybym był twórcą książek, stworzyłbym rejestr, z komentarzami, różnych śmierci: ten, kto nauczyłby ludzi umierać, nauczyłby ich żyć”. Critchley charakteryzuje główne zadanie filozofii jako akt przygotowania, co jest stanowiskiem zaczerpniętym z komentarza Cycerona, że: „Filozofować to uczyć się umierać.”

Jego książka jest okrutna i głęboka, ale czasem zabawna, w której autor zabiera nas do metafizycznej nekropolii. Critchley twierdzi, że śmierć jest tym, co nadaje naszemu życiu pilność i cel, ponieważ zmusza nas do skonfrontowania się z własną śmiertelnością i zastanowienia się, co jest naprawdę ważne w życiu.

Innym ważnym tematem w książce jest idea, że śmierci nie należy się bać: „Bardzo pociąga mnie idea życia jako błędu, jako rodzaju naturalnego błędu, dla którego próbujemy znaleźć jakieś metafizyczne zapewnienie lub pocieszenie. To jest rdzeń mrocznego komicznego geniuszu Schopenhauera”. Czy możemy swobodnie i bez strachu iść na własną śmierć lub śmierć kogoś innego? Nawet Wittgenstein mówi, że idea życia wiecznego nie rozwiąże żadnego z kluczowych problemów.

Mgła, Mgła, Drzewo;

Jeden z trzech esejów wprowadzających w książce twierdzi, że „Umrzesz ze śmiechu” – obietnica, która na szczęście pozostaje niespełniona. Dziwne jest to, że filozof powinien nie tylko przestrzegać sztuki umierania, ale także być pogodny w obliczu śmierci. Co to oznacza?

Na przykład Epikur wiedział, że strach przed śmiercią czyni nas nieszczęśliwymi, ponieważ ciągle boimy się śmierci i ciągle martwimy się o to, co stanie się po śmierci. Filozof miał swego rodzaju terapię filozoficzną, w której próbował usunąć strach przed śmiercią, usuwając tęsknotę za nieśmiertelnością i akceptując śmiertelne postawy. Jest to dokładna i prawidłowa wiedza o naturze, naturalnym procesie, i możemy osiągnąć pewien rodzaj spokoju lub pokoju nazywanego ataraksją (po grecku) w obliczu śmierci.

„Boję się śmierci. Jestem absolutnie śmiertelny i boję się śmierci. Dlatego napisałem tę książkę. Napisałem tę książkę, aby dowiedzieć się, co filozofowie mówili o śmierci przez wieki i tysiąclecia, ale także, aby zmierzyć się ze strachem. Czy to pomogło? Myślę, że tak. Nadal boję się śmierci, ale więcej myślę o możliwościach, kiedy o niej myślę. To dobrze, zaoferowałem książkę ludziom, przedstawiłem im bogatsze myśli na temat pytań o życie i śmierć” – mówi Simon Critchley.

Autor:
Ana Jovanović

------------------